解:$(1)$设长方形的宽为$x\mathrm {cm},$则长为$3x\mathrm {cm}$
根据题意得$3x·x=75,$即$3x^2=75,$$x^2=25$
解得$x=5(x=-5$不合题意,舍去),则长为$3x=15\ \mathrm {cm}$
∴长方形的长为$15\ \mathrm {cm},$宽为$5\ \mathrm {cm}$
$(2)$正方形的面积为$75\ \mathrm {cm}^2,$则正方形的边长为$\sqrt {75}\ \mathrm {cm}$
原来长方形的宽为$5\ \mathrm {cm},$∴正方形的边长比原来长方形的宽长$(\sqrt {75} - 5)\mathrm {cm}$